'De ziel is een prachtige illusie'

Aardstralen, wateraders, wichelroeden, leylijnen, Loch Ness, hypnose, UFO-meldingen, complottheorieën, het Mars gezicht, buitenaardse wezens, aliens, buitennatuurlijk graancircels, de Yeti, ...

'De ziel is een prachtige illusie'

Berichtdoor Sisyphus » 24 jul 2007, 17:02

'De ziel is een prachtige illusie'

Knack 24/07/2007

Volgens de Britse filosoof Nicholas Humphrey bestaat er helemaal niet zoiets als een onstoffelijke geest, een ziel of een leven na de dood. Toch zullen we dat vol gens hem wél blijven geloven. 'Ons bewustzijn is geëvolueerd om ons het gevoel te geven dat we deel uitmaken van een mysterie.'

'De menselijke geest is het meest complexe mechanisme in het hele universum', zegt hij. 'Daar bestaat niet de minste twijfel over. Oké, heel misschien bestaat er elders in het heelal een andere su perintelligente levensvorm, maar voor zover we weten is de menselijke geest het meest gesofisticeerde apparaat dat we ons kunnen voorstellen.'

'Het bewustzijn', legt Humphrey uit, 'is maar één aspect van de menselijke geest. En niet noodzakelijk het moeilijkste aspect om te begrijpen. Misschien komen we er ooit wel achter dat het in feite nogal simpel is. Volgens mijn vriend en collega Daniel Dennett zullen we alle uitleg over het bewustzijn ooit op de achterkant van een envelop kwijt kunnen. Ik denk dat hij gelijk heeft. Zodra we dat cruciale inzicht hebben, zullen we zeggen: maar natuurlijk, zo zit dat!'

'Het is dus niet het moeilijkste probleem, maar het lijkt wel het moeilijkste probleem. Het is hoe dan ook het meest opwindende probleem. Ons bewustzijn is geëvolueerd om ons het gevoel te geven dat we deel uitmaken van een mysterie, van een uitzonderlijk creatief fenomeen dat wij meedragen in ons hoofd, net zoals alle andere menselijke wezens en misschien ook andere diersoorten.'

'Door onszelf te beschouwen als de dragers van een bewustzijn krijgen we meer respect en belangstelling voor al die andere menselijke wezens. Het geeft ons een gevoel van zelf, een gevoel dat we belangrijker zijn dan we in werkelijkheid zijn. Het stelt ons in staat om onszelf te beschouwen als spirituele wezens, die elkaar respecteren omdat we in de anderen ook die bijzondere eigenschap herkennen. Van mijzelf weet ik dat ik een bewustzijn heb, en ik ga ervan uit dat u er ook een hebt.'

Bent u daar zeker van?

NICHOLAS HUMPHREY: Nee, maar ik kan niet anders dan het te geloven (lacht). Laten we zeggen dat het een goede hypothese is, een hypothese die wérkt.

Is het nog een interessante filosofische vraag?

HUMPHREY: Nee. Het is wel een interessante psychologische vraag, omdat het nadenken erover je confronteert met een van de meest opmerkelijke eigenschappen van het bewustzijn: de absolute geïsoleerdheid ervan. Alle natuurlijke verschijnselen die wij kennen, doen zich aan ons voor in de vier bekende dimensies. Alleen het bewustzijn is volkomen ontoegankelijk voor anderen. Dat is zowel een van de grote voordelen als een van de meest beangstigende eigenschappen ervan. Het doet ons beseffen dat we helemaal alleen zijn, en dat de wereld op het moment van onze dood zal ophouden te bestaan. Dat idee is onvoorstelbaar. Daarom heeft het bewustzijn ons ook opgezadeld met vragen waarop we het antwoord niet kennen: wat gebeurt er ná onze dood, wat was de zin van mijn leven? De zogenaamd existentiële vragen.

Zijn dat als het ware neveneffecten van ons bewustzijn?

HUMPHREY: Eigenlijk wel. Ons bewustzijn is niet ontworpen om die vragen te stellen. Maar om dat we onvermijdelijk geconfronteerd worden met aftakeling en dood, doemen die vragen so wie so op. Het zijn toevallige maar gevaarlijke gevolgen van het bewustzijn. Het uiteindelijke antwoord op die vragen, de oplossing van het probleem, was het geloof in een onsterfelijke ziel. Ons bewustzijn is geëvolueerd om ons een feeling of self te geven, en dat is uitgemond in de overtuiging dat we een onsterfelijke ziel hebben.

Wat is het evolutionaire voordeel van dat 'zelfgevoel'?

HUMPHREY: Het gevoel dat we er zijn, dat we hier en nu bestaan, was ongetwijfeld bijzonder adaptief. Het stelt ons in staat om over onszelf, en over andere mensen, na te denken als organismen met een verleden, een heden en een toekomst. Het stelt ons in staat om de wereld te modelleren, zodat we onszelf ook in andere omstandigheden dan die van het hier en nu kunnen voorstellen. En het geeft ons het gevoel dat we belangrijk zijn, dat we het centrum van gevoelens zijn, dat we een immateriële ziel hebben, dat we belangrijker zijn dan we eigenlijk zijn.

Ecologisch gesproken hebben wij ons als mensen gespecialiseerd in de niche van de ziel. De manier waarop wij leven is gebaseerd op de overtuiging dat wij spirituele wezens zijn, dat we niet alleen een lichaam maar ook een ziel hebben. Dat was bijzonder adaptief, het heeft ons in staat gesteld, kort gezegd, om de wereld te veroveren. Terwijl het eigenlijk een truc van de natuur is: mijn bewustzijn is alleen maar indrukwekkend vanuit mijn perspectief bekeken. Dat ik een immateriële geest, een ziel zou hebben, is een illusie. Maar wel een prachtige illusie.

Joël De Ceulaer

Het volledige interview met Nicholas Humphrey vindt u deze week in Knack.
Laatst bijgewerkt door Sisyphus op 14 okt 2007, 17:42, in totaal 1 keer bewerkt.
Avatar gebruiker
Sisyphus
Beheerder
 
Berichten: 183
Geregistreerd: 19 okt 2006, 12:55
Woonplaats: div

Re: 'De ziel is een prachtige illusie'

Berichtdoor brother tuxedo » 10 okt 2007, 17:36

Nicholas Humphrey en zijn illusies :-)
the sooner you die the longer you're dead
Avatar gebruiker
brother tuxedo
 
Berichten: 29
Geregistreerd: 05 dec 2006, 12:03

Berichtdoor TUUR » 14 okt 2007, 13:27

Onze belachelijk korte geschiedenis in gedachte houdend lijkt het me nogal vreemd dat een vergezocht idee als de ziel verankerd is in ons"wezen". Lijkt me eerder een culturele invulling van bewustzijn en de hoop dat dat nooit ophoudt.
"Ik zou best christen en verlost willen zijn, als de christenen er maar wat verloster uitzagen."
Friedrich Nietzsche
Avatar gebruiker
TUUR
 
Berichten: 559
Geregistreerd: 23 okt 2006, 11:43
Woonplaats: Molenstede


Keer terug naar Fictie of werkelijkheid?

Wie is er online

Gebruikers op dit forum: Geen geregistreerde gebruikers. en 1 gast

cron