marxisme, spiritualiteit en islam

Geloofspunten/theologie, fundamentalisme, creationisme, intelligent design, tegenstrijdigheden in godsdienstige geschriften, discriminatie, mirakelverhalen, religieuze belevingen, rituelen, waarden en normen ...

marxisme, spiritualiteit en islam

Berichtdoor redwasp » 06 apr 2010, 22:24

vaak krijg ik van mensen vragen over mijn keuze voor de islam. ze weten dat ik al heel mijn leven een verstokte bolsjeviek ben en snappen dan ook niet hoe ik ertoe kan komen om ook religieus te zijn. bij veel mensen speelt ook de vraag mee hoe ik dan bij zo'n "achterlijke" religie terechtkom in plaats van bij een "beschaafde" traditie zoals het (verwesterde en verwaterde) boeddhisme.

misschien moet ik een en ander een beetje verduidelijken. een van de belangrijkste filosofische argumenten die mijn keuze voor de islam beïnvloedde, was het besef dat er verschillende domeinen van het denken bestaan, verschillende territoria van de menselijke activiteit. om dit te veruidelijken, moet ik haast één en ander over mijn eigen parcours vertellen.
toen ik een snotneus van een jaar of zestien was, dacht ik dat de hoogste bestemming - de enige bestemming - van de mens een politiek leven was. de mens was in mijn vrij simpele wereldbeeld een homo politicus en niets meer dan dat. iedere zingeving die ik toen kon bedenken lag in het werken aan een rechtvaardiger wereld, in de strijd voor een socialistische maatschappij. wetenschap, filosofie, literatuur, kunst en andere cultuuruitingen waren aan dat politieke ondergeschikt. het politieke was het doel, al de rest was slechts middel.

het marxisme dat ik toen voor waarheid (met hoofdletter) hield, was een totale-en-absolute-theorie-die-een-antwoord-biedt-op-alle-vragen. het dialectisch materialisme kon de hele wereld beschrijven, de hedendaagse wetenschappelijke ontdekkingen waren daar alleen maar een bevestiging van. als ik het marxisme maar voldoende zou beheersen, dan kon ik ieder probleem oplossen en iedere vraag beantwoorden. het marxisme was de ultieme benadering van de natte droom van leibniz: een linguistisch apparaat dat ons in staat stelde om het antwoord op iedere vraag gewoon uit te rekenen.

voor religie was in dat wereldbeeld helemaal geen plaats. religie was tegengesteld aan het beperkt beeld van het marxisme dat ik toen had. religie zette mythologie tegenover wetenschap, traditie tegenover vooruitgang, leugen tegenover waarheidsvinding. het weinige dat ik toen over religie wist, had betrekking op de lokale variant van het katholicisme. op die snotneusleeftijd kon ik ook alleen maar de conservatieve trekjes van die kerk zien, ik zag alleen een corrupt en onderdrukkend machtsinstrument. ik had een heel selectieve conceptuele bril op en zag dus maar een fragment van de katholieke kerk, tegelijk bevetigde hetgeen ik zag in mijn ogen de juistheid van die conceptuele bril. ik was tevreden over mijn wereldbeeld. ik zei al, ik was toen een snotneus van een jaar of zestien. in zijn boek 'de linkse stroming' noemt lenin dit soort ultralinkse drogredeneringen 'het voorrecht van de jeugd'.

een paar jaar later was ik toch al weer een paar jaar ouder. ik had redelijk wat meegemaakt in die tijd. een paar keer wat boel gehad binnen en zelfs met de partij die me zo na aan het hart ligt. ik was ook een paar politieke problemen tegen gekomen waarop de antwoorden toch niet zo evident waren dat ze met het linguistisch apparaat van het marxisme zomaar uitgerekend konden worden. ervaringen uit de tijd tussen mijn zestien en mijn twintig leerden me dat de wereld altijd ingewikkelder is dan om het even welk concept dat wij kunnen bedenken. onze wereldbeelden hinken altijd een beetje achterop bij de echte wereld.

het zal ook wel rond die tijd geweest zijn dat ik wittgenstein opnieuw las. als snotneus was ik al geïnteresseerd in die oostenrijker die zelf nog een snotneus was toen hij claimde alle filosofische problemen opgelost te hebben. bovendien had ik ergens gelezen dat ook hij misschien wel een nicht was. interessant genoeg voor een veertienjarig geïnteresseerd homootje om toch eens zijn boeken te gaan lezen. maar veel was er niet blijven hangen. zijn basisidee uit de tractatus dat de wereld bestond uit feiten en niet uit dingen vond ik interessant. het deel over logica in datzelfde boekje snapte ik vrij goed, maar het gelul over het mystieke en zo... ik vond het als snotneus wat zeverig.

pas rond mijn twintigste snapte ik dat de auteur van de tractatus net niet zweverig was, dat hij de zweverigheid in de filosofie en in de mystiek frontaal aanviel. ik las het boekje opnieuw en dan nog een paar keer. wittgenstein leerde me dat er verschillende terreinen van onze denkwereld zijn en dat die niet met mekaar verward mogen worden. in zijn tractatus ondescheidt hij het feitelijke en het niet feitelijke (termen ad hoc door mij gekozen). logica bespreekt alle mogelijke feiten en begrenst op die manier alle zinvolle uitspraken, wetenschap onderzoekt die feiten en begrenst zo alle juiste uitspraken. wat niet in zinvolle uitspraken kan worden uitgedrukt is geen feit.
wittgenstein zegt echter niet dat alles daar ophoudt. er is in alles iets dat niet uitspreekbaar is, dat toont zich, het is het mystieke. hij zegt ook dat we het gevoel hebben dat, als alle wetenschappelijke vragen beantwoord zijn, de zogenaamde levensvragen nog niet eens zijn aangeraakt. feitelijke verhalen, ook het marxisme, geven ons alleen de feiten. wat die feiten voor ons betekenen is op zich geen feit. de betekenis van die feiten is niet uitspreekbaar. maar dat betekent niet dat ze er niet is.

wittgenstein leerde me het belang van een intellectuele hygiëne. die hygiëne moedigt ons aan om de feitelijke en de niet feitelijke discours uit mekaar te halen. maar wittgenstein leerde me ook om dat niet feitelijke toch te onderzoeken. hoewel hij zelf in zijn tractatus de schreef: "waarover men niet spreken kan, daarover moet men zwijgen.", deed hij toch pogingen om doormiddel van spreken dat niet feitelijke, dat mystieke, te tonen. op een bijeenkomst van de wiener kreis, een filosofische vereniging die in het logisch positivisme een strikt materialistische en wetenschappelijk optimistische visie ontwikkelden, ging hij met zijn rug naar het publiek zitten en las aforismes van rabindranath tagore voor. in poezie, vooral in mystieke poezie, zwijgt het spreken. de woorden zeggen niet meer wat ze zeggen, maar tonen alleen nog een verborgen, diepere realiteit.

later zou ik leren dat wat ikzelf 'intellectuele hygiëne' noemde, door stephen jay gould als 'noma' werd aangeduid. dit woord staat voor 'non overlapping magisteria' of niet overlappende deelgebieden. religie en wetenschap stellen niet dezelde (soort) vragen, hun antwoorden kunnen dus niet met mekaar vergeleken worden. ze zijn incommensurabel.

voor mezelf was er nog een tweede conclusie hieraan verbonden. aangezien religieuze uitspraken niet over feiten gingen, was hun betekenis niet afhankelijk van een stand van zaken in de wereld. religieuze uitspraken bestaan dus alleen uit taal, taal die niet naar de wereld refereert. ik begon te begrijpen dat ook verschillende religieuze tradities ten opzichte van mekaar incommensurabel waren. een christen en een boeddhist spreken een andere religieuze taal en verstaan mekaar daarom meestal niet.

via wittgenstein kwam ik dus bij tagore, via tagore bij de oosterse filosofie en via de oosterse filosofen bij de oosterse religies. wat ik in al die tradities ontdekte was een weg van ontkenning. het ultieme, het absolute dat we ervaren in onze spirituele zoektocht, kunnen we niet in bevestigende woorden uitdrukken. onze zusters en broeders die de vedanta bestuderen noemen de absolute eenheid 'adwaita', wat 'niet-tweeheid' betekent. vooral in de mahayana-stromingen van het boeddhisme vond ik die ontkenningen steeds opnieuw terug. de boeddha (vrede zij met hem) onderwijst zijn leerling subbhuti in de diamantsoetra op een heel dialectische manier: "het is niet dit, maar het is ook niet niet dit, daarom zeggen we dat het dit is. het is ook niet dat en het is ook niet niet dat, daarom zeggen we dat het dat is." het diamantsoetra was voor mij een sleutel om heel veel andere religieuze teksten uit andere tradities te snappen. het is niet dit, maar het is ook niet niet dit. daarom zeggen we dat het dit is.

de weg van ontkenning bleek universeler te zijn dan ik dacht. ik merkte hem op in de teksten van christelijke mystici als meister eckhardt en pseudodionysus de aeropagiet. zelfs thomas bleek die via negativa te kennen en toe te passen in zijn denken. ik begon de kerktraditie van de katholieken in een nieuw licht te zien.

de jaren die volgden verslond ik alle literatuur die ik over religie en spiritualiteit kon vinden. ik bestudeerde verschillende christelijke mystieke stromingen, begon dagelijks in zazen te zitten, las soetras en commentaren van de boeddha en probeerde de bhagavad gita te snappen. ik wist wel dat er binnen de islam ook mystici bestonden, maar vond de islam op dat moment eerlijk gezegd nogal achterlijk. ik vond dat het een religie was die vooral op bijgeloof beruste en die met tal van absurde regeltjes bijeen gehouden werd. in dat opzicht vond ik het nogal veel lijken op (het verwrongen beeld dat ik toen had van het) farizeese en rabijnse jodendom.

ik beschouwde mezelf rond mijn vijfentwintig op spiritueel gebied als iemand die de raadgevingen van de boeddha (vrede zij met hem) probeerde te volgen. dit hield onder meer in dat ik me moest open stellen voor andere religies. de zenmonnik thich nhat hanh had uitelegd dat alle religies in wezen dezelfde kern hadden. jezus (vrede zij met hem) de zoon van maria was niet minder verlicht geweest dan de boeddha. alle stichters van grote religies hadden dezelfde bevrijdende spirituele waarheid gerealiseerd en alle grote religies berustten dan ook op dezelfde universele dharma.

het zenboeddhisme leerde me ook dat er soms belangrijke redenen zijn waarom er absurde, onbegrijpelijke regeltjes en rituelen bestaan binnen een religie. door onbegrijpbare regels na te volgen, dwingen we ons ego om een toontje lager te zingen. het is ons ego dat alles wil begrijpen, dat overal boven wil staan. als we ons onderwerpen aan regels die we niet kunnen begrijpen, dan bouwen we niet alleen een discipline op. we leren ons ego te beteugelen, we leren bescheidenheid. tegelijk vormen de verschillende regeltjes van een religie een dusdanige invasie van ons dagelijks leven dat we er constant mee geconfronteerd worden. het vietnamese zenboeddhisme leerde mij dat die regels, de ruggengraat van de religie, op die manier een constante herinnering vormden van onze spirituele weg, ze nodigen ons constant uit om meer aandacht te hebben voor onze plaats in de wereld. op uitnodiging van de boeddha (vrede zij met hem) en zijn talloze leerlingen tot op vanaag probeerde ik een aantal van die regels en rituelen in mijn eigen leven in te bouwen. misschien is het beter om te schrijven dat ik experimenteerde met die regels.

ik ervaarde toen geen conflict tussen mijn persoonlijke religieuze zoektocht en mijn engagement in een marxistische organisatie. hoe zeer ik als zestienjarige ook gefulmineerd zou hebben tegen al dat obsucrantistisch gedoe, mijn door wittgenstein geïnspireerde intellectuele hygiëne leerde mij dat het marxisme en de politieke strijd behoorden tot het feitelijke domein, terwijl religie tot het niet feitelijke behoorde. tegelijk beïnvloedden het marxisme en de spiritualiteit elkaar enorm. als materialist wist ik dat de verhalen die een religie voorschotelde in elk geval niet klopten als ze letterlijk geïnterpreteerd worden. genesis 1 leert ons niet dat de wereld zesduizend jaar geleden in zes dagen van vierentwintig uur geschapen is. mijn opgedane kennis over de negatieve weg en over het gebruik van metaforen bij mystici uit verschillende tradities maakte dat ik daar geen problemen mee had. tegelijk leerden die mystici mij ook dat ik komaf moest maken met het al te eenzijdige beeld dat ik had van de rol van de godsdienst in de geschiedenis. mijn snotneusredenering die religie alleen maar als opium voor het volk zag, had weinig te maken met een echte dialectische analyse van de geschiedenis van de religie.

ongeveer rond die tijd las ik ook een boek van imam ibn al qayim, een beroemde moslim-geleerde. de titel was 'geduld en dankbaarheid'. het is een van de boeken die het meest indruk op mij gemaakt hebben. elk woord leerde me iets bij over dat wat ik de jaren ervoor had ervaren. het boek was voor mij de sleutel op de schatkist van de islam. dat jaar heb ik gevast tijdens de maand ramadan en heb ik alle mogelijke literatuur over de islam doorgenomen. ik wilde die religie leren kennen.

ik las ook de heilige qoer'aan opnieuw. ook dat boek had ik als snotneus al gelezen, maar ik vond het toen nogal grotesk, verwarrend en onsamenhangend. toen ik het opnieuw las, zoveel jaar later, hadden onder andere umberto eco en jorge luis borges me geleerd dat die verwarring misschien net een deel van de tekst was. ik merkte ook dat het groteske te maken had met de (leemhuis-) vertaling die ik gelezen had. ik merkte dat het boek eigenlijk heel evenwichtig was en duidelijk een weg van het midden aanwees.

een klein jaar nadat ik ibn al qayim gelezen had, leerde ik mijn eerste soerah uit de heilige qoer'aan vanbuiten. het was soerah al kaafiroen (109), de instructies aan een moslim over hoe hij met kaafiroen (mensen die gods religie of rechtvaardigheid verwerpen) moet omgaan:

zeg: "o gij kaafiroen
ik aanbid niet wat jij aanbidt
en jij aanbidt niet wat ik aanbid
en ik zal nooit aanbidden wat jij aanbidt
en jij aanbidt niet wat ik aanbid
daarom voor jouw jouw manier en voor mij de mijne."

ik kocht toen ook een boek over de salaat, het rituele gebed van de moslims. tijdens de ramadan van het volgende jaar besloot ik om die salaat vijf keer per dag te verrichten. in die tijd was dat nog steeds een soort experiment. ik wilde ervaren wat het resultaat was van vijf gebeden per dag. het vasten en het bidden hadden in elk geval een heel positief effect op mij. ze brachten me niet alleen een vorm van innerlijke vrede, die ik kende uit mijn experimenten met zen-meditatie, maar ze structureerden mijn leven ook. ik ben sinds die tijd niet meer gestopt met deze gebedsdiscipline. na bijna zeven jaar is ze de hartslag van mijn leven geworden.

hoe meer ik over de islam las, hoe meer ik gefascineerd raakte door de stichter van deze religie, gods boodschapper en dienaar, de profeet mohammed ibn abdullah (moge gods vrede en zegeningen met hem zijn). ik had deze profeet voordien altijd beschouwd als een soort handelaar/intrigant die voor politiek en economisch gewin een soort religie had uit de grond gestampt, met een heilig boek dat constant over belastingen sprak. ondertussen had ik geleerd dat de religie die hij geticht had heel waardevol was en schitterende vruchten had voortgebracht. ik wilde deze mohammed wel beter leren kennen.

toen ik, als in religie geïnteresseerde communist, de biografie van gods boodschapper (moge gods vrede en zegeningen met hem zijn) las, werd ik steeds meer geraakt door het optreden van deze schooier in de woestijn. mohammed werd geboren toen zijn vader reeds was overleden. toen hij zelf nog heel klein was, stierf ook zijn moeder. hij was dus een weeskind. al van toen hij een adolescent was, droeg hij in mekka de bijnaam 'al aamien', wat 'de betrouwbare' betekent. zijn huwelijk met de rijke handelaarsweduwe khadijja maakte dat hij kon toetreden tot de heersende klasse in mekka. toch bleef hij de kant kiezen van de uitgebuite en onderdrukte klassen. zijn opdracht als profeet bestond erin om de slaven, de vrouwen, de jongeren, de werkers... alle onderdrukten te organiseren in een nieuwe religieuze en politieke organisatie. door die keuze voor de onderdrukten werd hij het minkpunt van spot en vervolging door de heersende klasse, maar hij hield vol.

in de oasestad yatrib bestond er al jaren een bloedige vete tussen twee stammen. tientallen mensen hadden zich daar tot de nieuwe religie van gods boodschapper (moge gods vrede en zegeningen met hem zijn) bekeerd. op hun aanraden verzochten de verschillende stammen van yathrib mohammed om als rechter in hun stad op te treden. in yathrib verspreidde de islam zich heel vlug. de moslims kregen niet alleen religieus onderricht, ze kregen ook politieke richtlijnen die de uitgebuite klassen steeds meer voordelen gaven tegenover de uitbuiters. vrouwen kregen niet alleen erfrecht en inspraak in en over hun huwelijk, ze werden zelfs gehoord in de shoera, de raad waar politieke beslissingen werden genomen. via het systeem van de zakaat moesten de rijke moslims belastingen betalen waarmee het onderhoud van de armen werd verzekerd. rente werd verboden, waarmee de barbaarse traditie van schuldenslavernij verviel. moslims werden zelfs aangemoedigd om slaven te bevrijden. er kwam een egalitair rechtssysteem met gelijke wetten en sancties voor iedereen, rijk of arm. de oasestad yathrib werd al medinat ul nabi, de stad van de profeet, een proto-socialistische stadstaat op het arabische schiereiland.

het spreekt vanzelf dat de heersende klasse in mekka dit niet echt leuk vond. ook in medina waren de stammen die de vroegere heersende klasse uitmaakten razend. ook na het charter van medina, de eerste grondwet uit de geschiedenis, bleven die stammen comploteren en saboteren. toen medina van buitenaf door het mekkaanse leger werd aangevallen, collaboreerden deze vroegere uitbuiters openlijk met de elite uit mekka. ook hier deed gods boodschapper (moge gods vrede en zegeningen met hem zijn) dat wat ik als communist zou doen. hij was realistisch genoeg om te begrijpen dat een gewapende verdediging van medina en van de islam noodzakelijk was. tegelijk besefte hij dat tomeloos geweld misdadig is. de islam geeft an ook heel strikte regels met betrekking tot de vraag wanneer geweld rechtvaardig is en tot de vraag welke vorm van geweld gerechtvaardigd is.

hoewel ik me sinds ik de salaat bad steeds als iemand die 'leeft als een moslim' bestempelde, merkte ik meer en meer dat ik eigenlijk een moslim geworden was. dit betekent niet dat ik geen marxist meer was. in tegendeel, als moslim vond ik dat een inzet voor een marxistisce organisatie en partij een hedendagse vorm van jihaad was. voor mij vulden marxisme en islam mekaar aan. ze versterkten mekaar, zonder mekaar tegen te spreken. marx en mohammed (moge gods vrede en zegeningen met hem zijn) zijn net zo min concurrenten van mekaar als eddy merckx en louis paul boon.
mijn keuze voor de islam ontstond dus niet uit een gebrek aan spiritualiteit binnen het marxisme. het marxisme hoeft geen antwoord te bieden op spirituele vragen, net zoals het niet op culinaire of sportieve vragen moet kunnen antwoorden. mijn zoektocht heeft me geleerd dat het de zestienjarige snotneus was die het bij het verkeerde eind had. het marxisme is geen totaal antwoordenboek, maar een wetenschappelijk analyseinstrument waarmee we economie en politiek kunnen onderzoeken. het is niet meer dan dat. maar het moet ook niet meer dan dat zijn.

vrede,

redwasp
la illaha ila allah, wahdahu, la sharikalahu
redwasp
 
Berichten: 303
Geregistreerd: 24 dec 2007, 18:33

Re: marxisme, spiritualiteit en islam

Berichtdoor Digit » 07 apr 2010, 08:22

Redwasp schreef:het marxisme dat ik toen voor waarheid (met hoofdletter) hield, was een totale-en-absolute-theorie-die-een-antwoord-biedt-op-alle-vragen.


Is de islam soms iets anders ? Allebei een bijzonder mager substituut voor "zelf denken" ! Of hoe men van de regen in de drop komt !

Redwasp schreef:het marxisme is geen totaal antwoordenboek, maar een wetenschappelijk analyseinstrument waarmee we economie en politiek kunnen onderzoeken.


Is het je nooit opgevallen dat alle linkse dictators er "hun antwoorden" naar believen konden uit halen, net zoals dat gaat met bijbel en koran ?

Groetjes,

Digit
Wat is, IS !
Avatar gebruiker
Digit
 
Berichten: 8724
Geregistreerd: 09 nov 2006, 09:03

Re: marxisme, spiritualiteit en islam

Berichtdoor couw » 08 apr 2010, 01:21

Ja, Redwasp, je keuze voor de islam ontmoet weinig begrip en applaus. Bij mij zou de keuze voor elke andere vorm van monotheïsme eenzelfde afwijzende reactie uitlokken. Of het zou de keuze voor de meest oorspronkelijke vorm van monotheïsme moeten zijn: die van de leer van Zarathustra. En dan bedoel ik het zoroastrisme zoals Zarathustra het heeft gesticht, niet wat er door latere patriarchen van is gemaakt. Zarathustra baalde van het normverval van de krijgers van zijn stam, die onder het banier van hun krijgsgod met hun paarden vredige boerengemeenschapjes overvielen en uitplunderden. Voor hem was de hoofdgod Ahura Mazda zo hoog dat je die niet met offers kon omkopen, te hoog ook om hem af te beelden. Je kon hem alleen vereren door een goed schepsel van hem te zijn. Dus Zarathustra's leefregel was: denk goede dingen, zeg goede dingen, doe goede dingen.
Een monotheïsme dat op geen enkele manier mensvijandig was (niet tegen andere geloven, niet tegen vrouwen). Het haalde het goede in de mens naar boven. Het was alleen tegen luiheid, tegen profiteren van een anders inspanning, tegen elke vorm van kwaadaardigheid.
De judaisten hebben er in Babylon mee kennis gemaakt en hebben er hun godsdienst mee vormgegeven. Helaas hebben ze er de vijandigheid tegen andere geloven en tegen vrouwen aan toegevoegd, alsmede een uitverkiezingswaan. Dat is door het latere christendom overgenomen, en nog later door de islam.
Monotheïsme is collectivistisch, net als het fascisme en het communisme. Maar vandaag leven we in een vrije markt economie, en we denken marktconform. De vrije markt bestaat bij de gratie van democratie, dus we denken democratisch. Jouw geloofskeuzes zullen derhalve weinig begrip en applaus ontmoeten. Maar dat lot deel je met alle overige nog-monotheïstisch-gelovigen. Nou ja, zo lang je je er senang bij voelt, moet dat gerespecteerd worden.
Word ook humanosoof. www.humanosofie.nl
Avatar gebruiker
couw
 
Berichten: 22
Geregistreerd: 04 jul 2009, 15:05
Woonplaats: Ooij

Re: marxisme, spiritualiteit en islam

Berichtdoor willem_betz » 08 apr 2010, 02:09

Redwasp,
dank voor een interessant verhaal.
Wat me opvalt is dat je tweemaal je heil zoekt in een zeer totalitair systeem (communisme en islam) die beide als griezelige eigenschap hebben dat het levensgevaarlijk is (was) om er een grapje over te maken, in landen waar zij het voor het zeggen hebben. Dat bepaalde rituelen van de islam je een goed gevoel geven is fijn voor jou, maar ik zou je toch niet aanraden om in een land waar de islam de baas is te gaan vertellen dat je homo bent, dat kan heel ongezond worden.
De uitspraken van die godsdienst over homo's, over het mogen hebben van slaven, over de minderwaardigheid van de vrouw zijn voor mij redenen genoeg om het geheel te verwerpen.
Spiritualiteit kan een lekker gevoel geven maar kan erg gevaarlijk zijn. Niet enkel de godsdiensten maar ook de nazi's, de commies en zowat alle goeroes waren erg goed in het manipuleren van mensen door het oproepen van spirituele gevoelens. Als veel mensen tegelijk een spiritueel gevoel hebben kan het ontaarden naar massa-hysterie. Als een enkeling er mee overdrijft, dan kan het ontaarden in mystieke zotternij.
Als je er niet mag mee lachen, dan is het gevaarlijk.
Carpe diem en hou het hoofd koel. 8)
Geloof je alle nonsens, of sommige niet? Hoe maak je het onderscheid?
De hevigste missionarissen en propagandisten voor kwakzalvers zijn vaak hun slachtoffers zelf.
Avatar gebruiker
willem_betz
Beheerder
 
Berichten: 4704
Geregistreerd: 24 okt 2006, 01:29

Re: marxisme, spiritualiteit en islam

Berichtdoor Cluny » 08 apr 2010, 07:52

redwasp schreef:vrede,

slechtweervandaag schreef:In een documentaire over evolutie-creationisme een billenkletser gehoord van de directeur van het creation museum: "de dinosaurussen hadden tanden en klauwen nodig om de noten en vruchten te kraken in het aards paradijs."
Haaien werden door de lieve God ongetwijfeld van tanden voorzien voor het verorberen van zeevruchten.


en dat terwijl iedereen eigenlijk heel goed weet dat de tanden van haaien en de klauwen van dinosauriêrs niet door de schepper, maar door satan zelve zijn geschapen en wel met geen andere reden dan het verwarren van de echte gelovigen, zodat zij van het rechte pad zouden afwijken.

vrede,

redwasp

Was dit nou een grap of niet?
Cluny
 
Berichten: 298
Geregistreerd: 20 okt 2006, 21:58

Re: marxisme, spiritualiteit en islam

Berichtdoor redwasp » 08 apr 2010, 15:16

vrede,

@ cluny:

dat was inderdaad een grap. had eigenlijk gehoopt dat dat duidelijk was. de wetenschap heeft als enige een goed verhaal wat onze oorsprong betreft. religie heeft hier niet veel te zoeken.

@ alle anderen:

incha'allah zal ik zo vlug mogelijk een antwoord geven wanneer ik meer tijd heb.

vrede,

redwasp
la illaha ila allah, wahdahu, la sharikalahu
redwasp
 
Berichten: 303
Geregistreerd: 24 dec 2007, 18:33

Re: marxisme, spiritualiteit en islam

Berichtdoor Digit » 08 apr 2010, 15:44

couw schreef:Ja, Redwasp, je keuze voor de islam ontmoet weinig begrip en applaus. Bij mij zou de keuze voor elke andere vorm van monotheïsme eenzelfde afwijzende reactie uitlokken. Of het zou de keuze voor de meest oorspronkelijke vorm van monotheïsme moeten zijn: die van de leer van Zarathustra. En dan bedoel ik het zoroastrisme zoals Zarathustra het heeft gesticht, niet wat er door latere patriarchen van is gemaakt. Zarathustra baalde van het normverval van de krijgers van zijn stam, die onder het banier van hun krijgsgod met hun paarden vredige boerengemeenschapjes overvielen en uitplunderden. Voor hem was de hoofdgod Ahura Mazda zo hoog dat je die niet met offers kon omkopen, te hoog ook om hem af te beelden. Je kon hem alleen vereren door een goed schepsel van hem te zijn. Dus Zarathustra's leefregel was: denk goede dingen, zeg goede dingen, doe goede dingen.
Een monotheïsme dat op geen enkele manier mensvijandig was (niet tegen andere geloven, niet tegen vrouwen). Het haalde het goede in de mens naar boven. Het was alleen tegen luiheid, tegen profiteren van een anders inspanning, tegen elke vorm van kwaadaardigheid.
De judaisten hebben er in Babylon mee kennis gemaakt en hebben er hun godsdienst mee vormgegeven. Helaas hebben ze er de vijandigheid tegen andere geloven en tegen vrouwen aan toegevoegd, alsmede een uitverkiezingswaan. Dat is door het latere christendom overgenomen, en nog later door de islam.


De eerste Joodse pogingen tot monotheïsme dateren van de regering van Josiah (641 - 609) en mogelijks zijn onmiddelijke voorgangers, dus juist vóór de Babylonische ballingschap. Mogelijks is er tijdens de ballingschap invloed van het zoroastrisme geweest. Maar de doelstellingen van de Joodse koningen waren van pure machtspolitieke aard : het aligneren van de religieuze praktijk op de koninklijke macht. In dat opzicht waren de motieven van de koning(en) van Juda overigens identiek aan die van Echnaton, wiens monotheïstische hervorming haar oorsprong vond in de conflicten van zijn betovergrootvader Thutmosis III met de Amon-priesterkaste die destijds Hatshepsuth (zijn stiefmoeder) gesteund had ! Verder was er overigens geen enkele band tussen die drie vormen van monotheïsme !

Groetjes,

Digit
Wat is, IS !
Avatar gebruiker
Digit
 
Berichten: 8724
Geregistreerd: 09 nov 2006, 09:03

Re: marxisme, spiritualiteit en islam

Berichtdoor Cluny » 08 apr 2010, 16:37

redwasp schreef:vrede,

@ cluny:

dat was inderdaad een grap. had eigenlijk gehoopt dat dat duidelijk was. de wetenschap heeft als enige een goed verhaal wat onze oorsprong betreft. religie heeft hier niet veel te zoeken.

@ alle anderen:

incha'allah zal ik zo vlug mogelijk een antwoord geven wanneer ik meer tijd heb.

vrede,

redwasp

Van mij was het geen grap.
De meeste moslimbekeerlingen op fora doen heel raar met de informatie van de wetenschappen die zich met evolutie bezighouden.
Cluny
 
Berichten: 298
Geregistreerd: 20 okt 2006, 21:58

Re: marxisme, spiritualiteit en islam

Berichtdoor redwasp » 09 apr 2010, 17:05

vrede,

ik vond de opmerking waarop ik antwoordde zo absurd (klauwen en tanden van roofdieren aangepast aan het eten van vruchten etc... ) dat ik het plezant vond om te antwoorden met een even absurd standaard-argument dat sommige creationisten in de meeste situaties geven: alles wat we aan feitenmateriaal vinden dat niet in genesis past, is getrukeerd door satan om ons van het ware geloof af te helpen.

ik dacht eigenlijk dat het humoristisch aspect van die opmerking, zeker in de context van wat ik daarvoor allemaal al schreef, duidelijk was. als dat niet zo was, verontschuldig ik mij graag. ik ben duidelijk geen doorwinterd grappenmaker.

vrede,

redwasp
la illaha ila allah, wahdahu, la sharikalahu
redwasp
 
Berichten: 303
Geregistreerd: 24 dec 2007, 18:33

Re: marxisme, spiritualiteit en islam

Berichtdoor Timmber » 10 apr 2010, 02:50

Ga ergens anders de zendeling uithangen. Wat let je om een blog te starten?
Avatar gebruiker
Timmber
 
Berichten: 694
Geregistreerd: 20 okt 2006, 19:41

Re: marxisme, spiritualiteit en islam

Berichtdoor redwasp » 13 apr 2010, 20:28

vrede,

willem_betz schreef:Wat me opvalt is dat je tweemaal je heil zoekt in een zeer totalitair systeem (communisme en islam) die beide als griezelige eigenschap hebben dat het levensgevaarlijk is (was) om er een grapje over te maken, in landen waar zij het voor het zeggen hebben.


zowel het marxisme als de islam kent heel totalitaire stromingen, dat klopt. ik ben het er echter niet helemaal mee eens dat islam en communisme allebei sowieso totalitair zijn.

wat het communisme betreft speelt mijns inziens ook het jammerlijke feit dat het alternatief (de doodstrijd van het kapitalisme ad infinitum rekken met alle menselijk lijden vandien) nog verschrikkelijker kan zijn dan een revolutie en een socialistische maatschappij (met dictatuur van het proletariaat).

willem_betz schreef:Dat bepaalde rituelen van de islam je een goed gevoel geven is fijn voor jou, maar ik zou je toch niet aanraden om in een land waar de islam de baas is te gaan vertellen dat je homo bent, dat kan heel ongezond worden.


goede raad, maar daar was ik zelf al achter gekomen. de meeste zogenaamd islamitische landen zijn semi-, pseudo-, post- of volle kolonies met een dicatoriaal regime aan de macht. hun lippendienst aan de islam heeft, mijns inziens, maar weinig te maken met de islamitische beweging zoals die in de tijd van mohammed (vzmh) bestond.

willem_betz schreef:De uitspraken van die godsdienst over homo's, over het mogen hebben van slaven, over de minderwaardigheid van de vrouw zijn voor mij redenen genoeg om het geheel te verwerpen.


op elk van die drie vlakken kun je de uitspraken van de vroege moslims volgens mij niet correct interpreteren als je niet op zijn minst de context probeert te onderzoeken. de pre-islamitische samenleving was voor die drie categorieën van mensen een hel. elk van hen kreeg door de islam een aantal nieuwe rechten, die daarvoor onbestaande waren.

ik geloof dat het belangrijkste niet de uitkomst van die beweging is, dat is slechts het haalbare resultaat in dat tijdsgewricht en in die regio. we moeten kijken wat de richting van de beweging was. als ik dat onderzoek, dan lijkt mij dat de richting er één van steeds verder gaande bevrijding is.

willem_betz schreef:Spiritualiteit kan een lekker gevoel geven maar kan erg gevaarlijk zijn. Niet enkel de godsdiensten maar ook de nazi's, de commies en zowat alle goeroes waren erg goed in het manipuleren van mensen door het oproepen van spirituele gevoelens.


spiritualiteit is voor mij een heel persoonlijke en individuele aangelegenheid. spirituele gevoelens in een massa heb ik nog nooit ervaren (waarmee ik zeker niet wil beweren dat ik daar niet vatbaar voor zou kunnen zijn). het feit dat ik al achter verschillende vlaggen heb gelopen in dat kort leventje van mij, heeft mij tegenover iedere leider wel behoorlijk kritisch gemaakt. voor mij gaat politiek over argumenten, spiritualiteit bewaar ik wel voor meditatie en gebed, wanneer er geen kameraden partijleden aanwezig zijn.

willem_betz schreef:Als veel mensen tegelijk een spiritueel gevoel hebben kan het ontaarden naar massa-hysterie. Als een enkeling er mee overdrijft, dan kan het ontaarden in mystieke zotternij.


dat laatste is iets waar ik me soms zorgen over maak. ik vind van mezelf dat ik niet overdrijf in mijn spirituele oefeningen. ik hou me (nogal strikt) aan de vijf zuilen van de islam, maar doe daarbuiten niet zo veel. vijf keer bidden, af en toe vasten, weggeven wat ik te veel heb... tot nu toe heb ik het gevoel dat dit alles werkt als een goed smeermiddel om de machine in staat te stellen op andere gebieden goed te functioneren. ik hoop echter dat ik niet ooit (zonder het te merken) stilletjes aan transformeer in een wezen dat zijn machine versmoort in een overkill aan smeermiddel. wat me bezorgd maakt is dat ik besef dat het voor een individu moeilijk is om op een objectieve manier in te schatten wanneer hij te ver gaat in dit soort zaken. ik bid dat mijn omgeving (vooral vrij nuchtere vrijzinnigen) me op tijd zullen laten weten wanneer ik volgens hen aan het zweven ben.

willem_betz schreef:Als je er niet mag mee lachen, dan is het gevaarlijk.


een van mijn beste vrienden, een salafi die als snotneus in tora bora tot talibaan jihaadist werd opgeleid, vindt humor heel belangrijk. toen hij merkte dat de zen-boeddhisten in hun koan traditie een vorm van humor ontwikkelden die heel dicht aanleunt bij de typische centraal aziatische verhalen over de mullah nasrudin, wilde hij alles over het zen-boeddhisme weten. humor toont ons keer op keer de ontoereikendheid en de relativiteit van onze denkstructuren. humor laat ons lachen met de grenzen van ons denken.

willem_betz schreef:Carpe diem en hou het hoofd koel. 8)


heb vandaag al een schitterende lentedag geplukt. de avondlucht staat me ook toe om dat hoofd wat koel te houden.
la illaha ila allah, wahdahu, la sharikalahu
redwasp
 
Berichten: 303
Geregistreerd: 24 dec 2007, 18:33

Re: marxisme, spiritualiteit en islam

Berichtdoor couw » 13 apr 2010, 21:47

@ redwasp
incha'allah zal ik zo vlug mogelijk een antwoord geven wanneer ik meer tijd heb.

... en ik maar wachten ... en wachten ... en wachten ... :roll:
Word ook humanosoof. www.humanosofie.nl
Avatar gebruiker
couw
 
Berichten: 22
Geregistreerd: 04 jul 2009, 15:05
Woonplaats: Ooij

Re: marxisme, spiritualiteit en islam

Berichtdoor redwasp » 13 apr 2010, 21:58

vrede,

couw schreef:@ redwasp
incha'allah zal ik zo vlug mogelijk een antwoord geven wanneer ik meer tijd heb.

... en ik maar wachten ... en wachten ... en wachten ... :roll:


het hoofdstuk al 'asr uit de heilige qur'an eindigt met de mooie woorden: "en spoor aan tot waarheid en tot geduld".

overigens vind ik jouw antwoord nogal diep gaan en wil ik je niet beledigen door er een simplistische reactie op te geven.

vrede,

redwasp
la illaha ila allah, wahdahu, la sharikalahu
redwasp
 
Berichten: 303
Geregistreerd: 24 dec 2007, 18:33

Re: marxisme, spiritualiteit en islam

Berichtdoor axxyanus » 14 apr 2010, 13:13

Met mijn verontschuldiging voor de wat laattijdige reactie. Het was ook een hele boterham.

redwasp schreef:misschien moet ik een en ander een beetje verduidelijken. een van de belangrijkste filosofische argumenten die mijn keuze voor de islam beïnvloedde, was het besef dat er verschillende domeinen van het denken bestaan, verschillende territoria van de menselijke activiteit. om dit te veruidelijken, moet ik haast één en ander over mijn eigen parcours vertellen.

...

het zal ook wel rond die tijd geweest zijn dat ik wittgenstein opnieuw las. als snotneus was ik al geïnteresseerd in die oostenrijker die zelf nog een snotneus was toen hij claimde alle filosofische problemen opgelost te hebben. bovendien had ik ergens gelezen dat ook hij misschien wel een nicht was. interessant genoeg voor een veertienjarig geïnteresseerd homootje om toch eens zijn boeken te gaan lezen. maar veel was er niet blijven hangen. zijn basisidee uit de tractatus dat de wereld bestond uit feiten en niet uit dingen vond ik interessant. het deel over logica in datzelfde boekje snapte ik vrij goed, maar het gelul over het mystieke en zo... ik vond het als snotneus wat zeverig.

Dat lijkt me toch een beetje een armzalig basisidee. De wereld bestaat inderdaad uit feiten maar mensen reageren meestal niet op feiten. Mensen reageren veel meer op betekenissen. bv. Als je nog ergens een briefje van 100 Fr kan op de kop tikken, dan zal je merken dat mensen daar nu anders op reageren als je dat als betaalmiddel aanbied dan tien jaar geleden maar het is nog net het zelfde briefje als tien jaar geleden. De feiten over dat briefje zijn het zelfde maar de betekenis die er aangegeven wordt, is veranderd.

redwasp schreef:pas rond mijn twintigste snapte ik dat de auteur van de tractatus net niet zweverig was, dat hij de zweverigheid in de filosofie en in de mystiek frontaal aanviel. ik las het boekje opnieuw en dan nog een paar keer. wittgenstein leerde me dat er verschillende terreinen van onze denkwereld zijn en dat die niet met mekaar verward mogen worden. in zijn tractatus ondescheidt hij het feitelijke en het niet feitelijke (termen ad hoc door mij gekozen). logica bespreekt alle mogelijke feiten en begrenst op die manier alle zinvolle uitspraken, wetenschap onderzoekt die feiten en begrenst zo alle juiste uitspraken. wat niet in zinvolle uitspraken kan worden uitgedrukt is geen feit.
wittgenstein zegt echter niet dat alles daar ophoudt. er is in alles iets dat niet uitspreekbaar is, dat toont zich, het is het mystieke. hij zegt ook dat we het gevoel hebben dat, als alle wetenschappelijke vragen beantwoord zijn, de zogenaamde levensvragen nog niet eens zijn aangeraakt. feitelijke verhalen, ook het marxisme, geven ons alleen de feiten. wat die feiten voor ons betekenen is op zich geen feit. de betekenis van die feiten is niet uitspreekbaar. maar dat betekent niet dat ze er niet is.

Hoezo de betekenis van de feiten is niet uitspreekbaar? Het lijkt me dat mensen over het algemeen weinig problemen hebben om die betekenis uit te spreken. Twee mensen kunnen het zelfde huis hebben waarin een kamer voorzien is om te werken. Maar voor de ene persoon is die kamer gewoon een plek om de administratie te doen, terwijl voor de ander die kamer een oase van rust is, waarin hij zich kan terugtrekken als het in de rest van het huis te druk is. Twee mensen die een verschillende betekenis geven aan de zelfde feiten, een bepaald lokaal in huis, maar er is niets onuitspreekbaars aan die betekenis.

redwasp schreef:wittgenstein leerde me het belang van een intellectuele hygiëne. die hygiëne moedigt ons aan om de feitelijke en de niet feitelijke discours uit mekaar te halen.

Maar het feitelijke en het niet feitelijk (betekenissen) beïnvloeden elkaar voortdurend.

redwasp schreef:voor mezelf was er nog een tweede conclusie hieraan verbonden. aangezien religieuze uitspraken niet over feiten gingen, was hun betekenis niet afhankelijk van een stand van zaken in de wereld. religieuze uitspraken bestaan dus alleen uit taal, taal die niet naar de wereld refereert. ik begon te begrijpen dat ook verschillende religieuze tradities ten opzichte van mekaar incommensurabel waren. een christen en een boeddhist spreken een andere religieuze taal en verstaan mekaar daarom meestal niet.

Je kan je afvragen of religieuze uitspraken dan wel een betekenis hebben. Kan je bv wel zeker zijn dat christenen elkaar begrijpen, of boeddhisten? Hoe zou je kunnen nagaan of de ene christen de ander wel begrijpt of niet?

redwasp schreef:het zenboeddhisme leerde me ook dat er soms belangrijke redenen zijn waarom er absurde, onbegrijpelijke regeltjes en rituelen bestaan binnen een religie. door onbegrijpbare regels na te volgen, dwingen we ons ego om een toontje lager te zingen. het is ons ego dat alles wil begrijpen, dat overal boven wil staan. als we ons onderwerpen aan regels die we niet kunnen begrijpen, dan bouwen we niet alleen een discipline op. we leren ons ego te beteugelen, we leren bescheidenheid. tegelijk vormen de verschillende regeltjes van een religie een dusdanige invasie van ons dagelijks leven dat we er constant mee geconfronteerd worden. het vietnamese zenboeddhisme leerde mij dat die regels, de ruggengraat van de religie, op die manier een constante herinnering vormden van onze spirituele weg, ze nodigen ons constant uit om meer aandacht te hebben voor onze plaats in de wereld. op uitnodiging van de boeddha (vrede zij met hem) en zijn talloze leerlingen tot op vanaag probeerde ik een aantal van die regels en rituelen in mijn eigen leven in te bouwen. misschien is het beter om te schrijven dat ik experimenteerde met die regels.

Ik heb hier tegenstrijdige gevoelens over. Langs de ene kant heeft bescheidenheid zeker zijn plaats. Ik denk vaak dat al die kwakzalvers die hun "idee" proberen te verspreiden, best wat meer bescheidenheid zouden kunnen gebruiken. Dan zouden ze misschien beseffen dat ze geen poot om op te staan hebben om hun idee voor werkelijkheid te nemen.

Langs de andere kant zijn alle belangrijke ontdekkingen gedaan door mensen die hun ego niet lieten beteugelen en op zoek gingen naar een verklaring voor een aantal fenomen. Ook wordt bescheidenheid te vaak anderen aangepraat om het gebrek aan eigen bescheidenheid te verdoezelen; om mensen op hun plaats te houden, zodat ze de plaats van de bevoorrechten niet in vraag stellen.

redwasp schreef:ik ervaarde toen geen conflict tussen mijn persoonlijke religieuze zoektocht en mijn engagement in een marxistische organisatie. hoe zeer ik als zestienjarige ook gefulmineerd zou hebben tegen al dat obsucrantistisch gedoe, mijn door wittgenstein geïnspireerde intellectuele hygiëne leerde mij dat het marxisme en de politieke strijd behoorden tot het feitelijke domein, terwijl religie tot het niet feitelijke behoorde.

Marxisme hoort niet (enkel) tot het feitelijk domein. Marxisme bied waarden en een ideaal aan, waarden en idealen zijn geen feiten.
Al mijn hier geuite meningen zijn voor herziening vatbaar.
Avatar gebruiker
axxyanus
 
Berichten: 3006
Geregistreerd: 10 dec 2006, 15:51
Woonplaats: Sint-Pieters-Leeuw

Re: marxisme, spiritualiteit en islam

Berichtdoor Geen » 14 apr 2010, 16:14

Je hebt de analyserende Marx, de filosoferende Marx, en de profetische Marx. De eerste gaat wet degelijk uit van (bergen) feitenmateriaal. De eerste is interessant, vind ik, en zelfs bruikbaar los van het fabriek(s)schoorsteentijdperk (de tweede golf volgens Toffler), ik denk - misschien loop ik hier wat hard van stapel en ik schrijf dit hier met veel reserve - aan machtskwesties (invloed is misschien een beter woord dan 'macht') tussen alfa-/gamma- en bètawetenschappen (de theorie van de 'bovenbouw'): wie schept de welvaart en wie heeft het voor het zeggen (politiek/media/rechtspraak/subsidies enz.)?

Maar los daarvan: ooit een boek in mijn handen gehad over bekeringen tot de islam. Het viel de auteur (journaliste?) op dat er nogal wat (ex-)communisten (gedesillusioneerd door de val van het Oostblok), (ex-)extreem-rechtsen én (ex-anarchisten) zich tot de islam bekeerden.

De (ex-)communisten omwille van de "rechtvaardigheid", het "gelijkheidsbeginsel", extreem-rechts omwille van de "orde". Het interview met de (ex?)-anarchist was interessant (ik citeer vrij): "Ik erkende geen gezag," zegt hij, "noch god, noch meester was mijn devies. Maar ik voelde dat er iets ontbrak. Ik erken nog altijd geen gezag, behalve dat van Allah." Veelzeggend.
Geen
 
Berichten: 413
Geregistreerd: 30 nov 2008, 20:52

Re: marxisme, spiritualiteit en islam

Berichtdoor redwasp » 15 apr 2010, 11:25

vrede,

ik voel me eigenlijk helemaal niet zo 'ex-' communist.

als een bekende voetbalist morgen ineens ontdekt dat hij eigenlijk ook echt graag kookt, houdt hij daarmee toch niet noodzakelijk op met voetbalist zijn.

vrede,

redwasp
la illaha ila allah, wahdahu, la sharikalahu
redwasp
 
Berichten: 303
Geregistreerd: 24 dec 2007, 18:33

Re: marxisme, spiritualiteit en islam

Berichtdoor Geen » 15 apr 2010, 12:55

Neen, en dat bedoel ik ook niet. Het was mij vooral om het laatste te doen: het gevoel "dat er iets ontbreekt" waar sommige mensen mee te maken krijgen. Nu, bij hersenonderzoek heeft men geconstateerd dat er bij mensen wel degelijk (bij wijze van spreken) zoiets als een (figuurlijk) "religieuze "knobbel" ("knobbel" heel ruim interpreteren aub) bestaat.
Geen
 
Berichten: 413
Geregistreerd: 30 nov 2008, 20:52

Re: marxisme, spiritualiteit en islam

Berichtdoor redwasp » 16 apr 2010, 02:24

vrede,

de reli-knobbel zou - als hij echt bestaat - voor een atheïst een verklaring voor het religieus gedrag van anderen bieden en zo een argument zijn dat zijn atheïstische wereldbeschouwing steunt.

de reli-knobbel zou - als hij echt bestaat - voor een gelovige een aanwijzing vormen voor gods wil om zich aan ons kenbaar te maken en zo een argument zijn dat zijn gelovige wereldbeschouwing steunt.

vrede,

redwasp
la illaha ila allah, wahdahu, la sharikalahu
redwasp
 
Berichten: 303
Geregistreerd: 24 dec 2007, 18:33

Re: marxisme, spiritualiteit en islam

Berichtdoor willem_betz » 16 apr 2010, 02:33

redwasp schreef:vrede,

ik voel me eigenlijk helemaal niet zo 'ex-' communist.

als een bekende voetbalist morgen ineens ontdekt dat hij eigenlijk ook echt graag kookt, houdt hij daarmee toch niet noodzakelijk op met voetbalist zijn.

dus nog steeds communist (of marxist) maar dan zonder de klassenstrijd, maar wel met vijf keer per dag een snuifje van de opium voor het volk ? 8)
Dit is niet denigrerend bedoeld, ik ben zelf voorstander van het kersenplukken uit verschillende denksystemen zonder ze volledig te volgen.
Geloof je alle nonsens, of sommige niet? Hoe maak je het onderscheid?
De hevigste missionarissen en propagandisten voor kwakzalvers zijn vaak hun slachtoffers zelf.
Avatar gebruiker
willem_betz
Beheerder
 
Berichten: 4704
Geregistreerd: 24 okt 2006, 01:29

Re: marxisme, spiritualiteit en islam

Berichtdoor redwasp » 16 apr 2010, 13:59

vrede,

ik weet gelukkig nog het veschil tussen een grap en een denigrerende opmerking. wie beweert trouwens dat er geen klassenstrijd meer is? ik ben er van overtuigd dat die strijd tussen werkers en uitbuiters nog steeds bestaat en engageer me nog steeds binnen dat kader. ik geloof echter niet meer op dezelfde absolute manier in de ideeën van marx, engels, lenin, stalin en voorzitter mao als vroeger. ik benader het marxisme pragmatischer, minder als gelovige.

vrede,

redwasp
la illaha ila allah, wahdahu, la sharikalahu
redwasp
 
Berichten: 303
Geregistreerd: 24 dec 2007, 18:33


Keer terug naar Godsdienst/Religie

Wie is er online

Gebruikers op dit forum: Geen geregistreerde gebruikers. en 2 gasten

cron